KAYSERİ İÇKALESİ’NİN KORUNARAK KÜLTÜR VE SANAT ORTAMINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ İÇİN İKİ KADEMELİ ULUSAL MİMARLIK YARIŞMASI

  • Tip: Mimari – Kentsel Tasarım
  • İşveren: Kayseri Belediyesi
  • Yapı Toplam Alanı: m²
  • Konum: Kayseri / Türkiye
  • Proje Ekibi: Tolga Akbulut, Ayfer Aytuğ, Çiğdem Polatoğlu, Yiğit Öztürk (Yardımcı), Didem Özkızılcık (Yardımcı).

 

Kayseri İçkalesinin korunarak Kültür ve Sanat ortamına dönüştürülmesi projesinde “Bağlam-İşlev” ilişkisi tasarımı yönlendirmiştir.

İçkale, kuzeyde yer alan Cumhuriyet Meydanı ve bu meydanı çevreleyen Yönetim yapıları ve anıtsal mimari örnekleri ile kentin resmi yüzü ve güneydeki Kapalıçarşı ve alışveriş akslarının belirlediği ticaret arasında önemli bir çekim gücü olan simgesel elemandır.

İçkale’de önerilen KKM (Kayseri Kültür Merkezi ve Müze Kompleksi) ile yönetsel ve ticari yoğunluğun kültürel aktiviteler ile de desteklenerek, kent yaşamının ve Kayserinin sanatsal yönünün vurgulanması hedeflenmiştir.

TASARIM KARARLARI

GİRİŞLER

İçkale’nin kent yaşamı ile bütünleşmesi hedefinde; kaleyi çevreleyen meydanlar ve bu meydanlardaki işlevler ve mevcut kale girişleri belirleyici olmuştur. Mevcut girişlerin işaret ettiği akslar, kentliyi İçkale’ye taşımak ve öneri Kültür-Sanat Merkezini oluşturmak için kullanılmıştır; kuzey yönündeki yönetsel alandan gelen yol aksının belirlediği ve gerektiğinde KKM’nin protokol girişi olarak kullanılabilecek 1.aks ve güney ve doğu yönlerindeki ticaret ve alışveriş yoğunluğunu İçkale’ye taşıyan, kentlilerin aktif olarak kullandıkları girişleri belirleyen 2. ve 3.akslar.

a2-1

BULUŞMA

Aksların kale içindeki kesişmeleri, KKM’de iki farklı kotta düzenlenen buluşma alanını/platformunu biçimlendirmiştir. İki ana kütleden oluşan KKM’de batı yönünde Kültür Merkezi ve doğu yönünde Müze yer almaktadır. Müze, yönetsel merkeze ve anıtsal yapılara referans vermekte, Kültür Merkezi ise ticaret/alışveriş aksı yoğunluğunu karşılamaktadır. Doğu yönündeki alan kotundan yararlanılarak düzenlenen +2.30 kotu giriş platformu 0.00 ve 5.00 kotlarındaki Buluşma alanı/platformuna erişimi sağlamakta hem de turizm danışma – tanıtım bürosuna ev sahipliği yapmakta ve ayrıca Müze önünde tasarlanan aktivite podyumunu izlemek için geniş basamaklarla bir alt kota ulaşımı sağlamaktadır.

İki yapı hem farklı kotlardaki buluşma alanı/platformu ile birbirine bağlanmakta hem de kendi iç sirkülasyonları ile düşeyde ve yatayda hareket edebilmektedirler. Kullanım yoğunluğu ve protokol erişimi  gibi etmenler farklı düşey sirkülasyon elemanları ile karşılanmaktadır; yönetsel alan aksındaki girişte yürüyen merdiven, güney ve doğu kullanım yoğunluğunda rampa ve merdiven, yapı içlerinde ise merdiven ve asansörler öngörülmüştür. Bu elemanlar aksların taşıdığı yoğunluğu buluşma platformuna yönlendirmektedir.

KKM – TASARIM

Kültür merkezinin kentin gereksinimleri doğrultusunda ama İçkale’nin 1.derece korunması gerekli kültür varlığı olduğu da gözönüne alınarak oluşturulan ihtiyaç programında iki ana işlev doğrultusunda; kültür merkezi ve müze, mekanları belirlenmiştir.

Buna göre Kültür Merkezi’nde;

  • 500 kişilik Çok amaçlı salon
  • El sanatları atölyeleri
  • Kafe, satış birimi (kitap, poster, müze-kent hediyelik eşye satış vb.)
  • Yönetim
  • Teknik birimler ve depolar
  • Girişler, vestiyer, danışma, yeteri kadar wc, sirkülasyon elemanları

Müze’de,

  • Sergi salonları
  • Girişler, vestiyer, danışma, yeteri kadar wc, sirkülasyon elemanları

tasarlanmıştır.

3

Müze ve Kültür Merkezleri tipolojik olarak irdelendiğinde bu tür yapıların barındırdığı işlevlerden dolayı içe dönük oldukları görülür ancak yarattıkları açık kamusal alanlar çevreleri ile iletişim kurabilmelerini sağlamaktadır. Öneri KKM’de içe dönüklük kırılmaya ve yapıların gerek İçkale ve gerekse kent yaşamı ile bütünleşmesi, yapıların yoğun yaya akslarında dışa açılan işlevler üstlenmesine çalışılmıştır.

Bu amaçla, geleneksel mimarideki açık mekan-ara mekan-kapalı mekan kurgusu, KKM zemin kotunun düzenlenmesinde etkili olmuştur. Açık kamusal alandan, ara mekana (alt buluşma alanı) Müze ve Kültür Merkezi girişlerine ulaşılmakta ve bu girişler kullanıcıyı kapalı mekana –KKM mekanları-taşımaktadır.

Müze zemin kotunda yaya geçiş alanında bir “Sanat Galerisi” ve gene zemin kotunda İçkalenin doğusundan gelenleri karşılayacak bir restoran ve terasları ve aktivite podyumu düzenlenmiştir. Kültür Merkezi zemin kotunda da aynı ilkeler geçerli olmuş, kafe, satış birimi (kitap, poster, müze-kent hediyelik eşye satış vb.), el sanatları atölyeleri düzenlenerek, kentliler kültür/sanat ve rekreatif faaliyetler ile buluşturulmuştur. Zemin kottaki bu canlılık ve hareketlilik, güney-doğu-kuzey girişi yönlerinde açık sergileme elemanları, dinlenme alanları ile etkili bir şekilde tasarlanmış, ancak Fatih Cami önü ibadetin daha sakin olması için geriye çekilerek boşaltılmıştır.

Üst kotta yer alan buluşma platformu açık hava etkinlikleri düşünülerek kapatılmamış ancak çevrelenmişliği ile kamusal mekan özelliği kazandırılarak, KKM’nin salonlarına ve Müze’ye ulaşım sağlanmış, platformdaki kafe ve açık sergiler ile kentlilerin, yapıyı ve kaleyi izlemeleri olanaklı kılınmıştır.

Sonuç olarak bu düzenlemelerde, Selçuklu – Osmanlı külliye mantığıbiryerden girip işlevlere dağılmak- KKM’de 3 farklı aksı, bir alanda buluşturmak ve sonra işlevlere dağıtmak olarak yorumlanmıştır.

KKM – YAPI

Kayseri İçkalesi’nin 1.derece tarihi eser olduğu gözönüne alınarak,

  • Öneri yapı mevcut sur duvarlarına en fazla 16.00 m. yaklaşmaktadır. Bu uzaklık yeni yapı ile kale arasında bir tampon yaratarak yapısal sorunları ortadan kaldıracaktır.
  • KKM’nin yüksekliğinin kaleyi geçmemesine ancak yeni yapının da kentin simgeleri arasında yerini almasının sağlanması amacıyla en üst kotunun 16.00 m. olmasına karar verilmiştir.

 

KKM – MALZEME

Öneri KKM’de İçkalenin taşına taş ile yanıt aranarak, brüt beton (gri) ve granit (siyah) kaplama, dolu cephe yüzeylerinde ritmik düşey hareketler kazandırılarak düzenlenmiştir. Böylece geleneksel taş duvarın rengi, dokusu, hareketi (irili-ufaklı oluş) mimari tasarımda modern anlamda ifadesini bulmuştur. Benzer bir anlayış cephelerin şeffaf yüzeylerinde farklı bir örüntü ile elde edilmiştir. Siyah cam üzerine işlenen Selçuklu taç kapı geometrik desenleri ile hem KKM’deki cam yüzeylerin büyüklüğü dengelenmiş hem de kente simgesini vuran Selçuklu mirası ile bütünleşmiştir.

 

KKM – PEYZAJ

İç Anadolu kentlerinin dokusu taş-kerpiç, yeşil ve su ile örülmüştür. KKM, taş içinde taş etkili bir yapıdır ama su ve yeşil ile dengelenmiştir. Zemin kotunda doğu yönündeki restoranı saran ve kuzeye uzanan su ögesi mikroklima yaratmakta ve simgesel dizilen ağaçlar Müze’yi ve kuzey yönündeki ağaçlar ise Fatih Camii’ni betimlemektedir. Kale duvarları ve yapı kendi gölgesini yaratarak güneş kontrolünü sağlamaktadır. Doğudaki aktivite platformunun üstü hafif bir strüktür ile örtülerek konfor koşulları sağlanmıştır. Ayrıca  açık sergileme elemanı, yönlendirme levhası ve rüzgara karşı bir kalkan görevi üstlenen cam paneller tasarlanmış ve alanda uygun yerlerde düzenlenmiştir.